Wełniaste Podejście do Literatury

Jeanette Winterson: Przepaść czasu. Zimowa Opowieść

12 grudnia 2015 , , ,


"Nie czas boleć nad nieszczęściem, gdy już się nie da go cofnąć czy wstrzymać."
William Szekspir

Wielu z nas wydaje się, że jesteśmy silni i potrafimy zapanować nad emocjami, prawda? Przecież tego wymaga od nas otoczenie, w którym żyjemy, ludzie z którymi przebywamy. Wymagamy tego sami od siebie, bo lubimy myśleć o sobie, że jesteśmy tacy wyluzowani. I w żadnym wypadku nie jesteśmy impulsywni, zawsze umiemy się zdystansować, a wszystko oceniamy chłodno i obiektywnie. Z kolei na kogoś, komu w naszym towarzystwie puszczają nerwy albo kto się za bardzo użala nad sobą, patrzymy z politowaniem, a nie ze zrozumieniem. Niezwykle trudno przychodzi nam wybaczenie i zapomnienie tego, co było. Jednak nasz spokój trwa tak długo, jak długo nic go nie mąci. A wtedy pojawiają się emocje. My - ludzie XXI wieku, reagujemy równie uczuciowo i impulsywnie, jak Ci żyjący 400 lat temu. Czasem może aż nazbyt, skutkiem czego nasi obrońcy muszą używać słowa afekt i powoływać się na stosowne przepisy. Taki żart nieśmieszny.

Emocje - zwłaszcza te negatywne - uwielbiał William Szekspir. Szastał nimi, eksploatował ludzkie możliwości swych bohaterów do cna, do obłędu, do zabójstwa i samobójstwa. Potrafię sobie wyobrazić, jakie zamaszyste gesty gęsim piórem wykonywał w czasie pisania, jak podskakiwała mu zapięta na szyi kryza. "Przepaść czasu" autorstwa Jeanette Winterson to "Zimowa opowieść" Szekspira we współczesnym makijażu. Przeniosła ona bowiem jego bohaterów do dni i sytuacji nam współczesnych, a oni nawet odnaleźli się w tej współczesności, nie wzbudzając szczególnych podejrzeń. To proste potwierdzenie, że emocje targające nami, jak również ludzkie reakcje na nie, nie zmieniły się znacząco w ciągu ostatnich czterech wieków. Sami spójrzcie.

Bohater "Przepaści czasu" - Leo (Leontes) jest przekonany, że jego żona ma romans. Widzi i słyszy to, co pragnie widzieć i słyszeć, stając się jednocześnie ślepym i głuchym na racjonalne wyjaśnienia i dopatrując się we wszystkim potwierdzenia swoich przypuszczeń. Otóż jego ciężarna żona MiMi (Hermiona) ma jakoby zdradzać go z Ksenem (Poliksenes) i nie może być inaczej. Przemiana, jaką pod wpływem zazdrości przechodzi Leo i Leontes jest silnie wyeksponowana w obu utworach. Niczym taran niszczy wszystko - rodzinę, przyjaźń, odbiera matce dziecko i odsyła je do rzekomego kochanka. W obu wersjach dziecko, Perdita, na miejsce przeznaczenia nie dociera. Wychowana przez przypadkowych obcych ludzi, nieświadoma zupełnie swego pochodzenia, porzucenia, swego losu... Dalej następuje klasyczna szekspirowska tragikomedia pełna omyłek, spotkań, powiązań etc., w którą zagłębicie się już sami. Chciałam jedynie pokazać, że nic się właściwie nie zmieniło. No może poza łatwym dostępem do testów DNA (;

Ulubionymi tematami Szekspira były namiętność, miłość, zazdrość, tragedia rodzinna, szaleństwo, zemsta i wybaczenie. W "Zimowej opowieści" kluczowym jest ten ostatni czynnik. W dosyć burzliwy sposób ukazuje furię, wieczną samotność i porzucenie. Raz podjęte decyzje całkowicie odmieniają losy przyszłości i niejako zatrzymują w czasie teraźniejszość. Szekspir wyjaśnia w ten sposób, że wraz z upływem czasu kolejne pokolenia mogą i powinny przebaczać i zapominać, bo - jak dopowiada Winterson - przeszłość nie powinna ciążyć na przyszłości.

"Czasami nie ma znaczenia, że przed tym czasem był jakiś inny czas. Czasami nie ma znaczenia, że jest noc czy dzień albo teraz czy wtedy. Czasami wystarczy to, gdzie jesteś teraz. Nie znaczy to, że czas się zatrzymuje albo nie zaczął biec. Czas jest tutaj. Ty tu jesteś. W tej uchwyconej chwili otwierającej się na całe życie".
Jeanette Winterson

Autorka trzyma się fabuły w miarę wiernie, choć nie bezwzględnie. Dodaje także pewne drobiazgi od siebie. Z pozoru nic niewnoszące, można przeczytać i ruszyć dalej. Jednakże te drobiazgi okazują się istotne. Przeszłość Leo i Ksena, milczenie MiMi, sprzedawca używanych aut, Delorean z "Powrotu do przyszłości" oraz moje ulubione - Anielska Gra - wzbogacają płaszczyznę fabularną o kontekst dla szerszych rozmyślań. Jedno czego mi u niej zabrakło, to taka pełnokrwistość, temperament i charakterność bohaterów. Zastąpiła je aura tajemniczości, która otacza postacie. Ale to miała być przecież autorska wizja, prawda?

Szekspirowską "Zimową opowieść" średnio cenię, przyznaję.  Zapamiętałam ją przede wszystkim dlatego, że dała Czechom dostęp do morza, co mnie bawiło. Fabularnie natomiast zawsze patrzę na nią poprzez szkiełko o zabarwieniu nieco telenowelowatym. Nie trzeba znać oryginału, by poznać remake, ponieważ streszczony zostaje na początku. Choć byłoby oczywiście pięknie, gdyby ta uwspółcześniona wersja zachęciła czytelnika do sięgnięcia po "Zimową opowieść". Przyznaję, że byłam nieco sceptyczna. Zastanawiałam się, czy możliwym będzie osadzenie opisanych 400 lat temu wydarzeń we współczesności. Czy to, co było przejmujące wtedy, nie wyda się dziś naciągane i niedorzeczne. Czy taka transformacja się uda i czy będzie wystarczająco wiarygodna, zamiast trącać telenowelą. Ale nie doceniłam wyobraźni Jeanette Winterson.

"Wyprowadź stąd nas, dobra Paulino,
Gdzieś, gdzie swobodnie będziemy nawzajem
Mogli wypytać się i opowiedzieć
O tym, co mieści owa przepaść czasu
Naszej rozłąki. Prowadź nas pospiesznie."
(wychodzą)
KONIEC

Jedną z książkowych półek zajmują u mnie Dzieła Wszystkie Szekspira. Przyznaję, że późno doceniłam jego twórczość, bo po wielu latach niechęci i dopiero wtedy, gdy sięgnęłam po nią sama, kierowana jedynie ciekawością. To było dla mnie odkrycie (mimo, że tłumaczył Słomczyński)! Z niecierpliwością godną wypatrywacza pierwszej wigilijnej gwiazdki na niebie czekam na kolejne powieści z serii. Sama nie wiem, na którą najbardziej... Uwielbiam szekspirowską "Burzę". Ale na samą myśl o "Makbecie" oddanym w ręce Nesbø mam ciarki (:

*
Ale o co chodzi? 
PROJEKT SZEKSPIR
Z okazji przypadającej w 2016 roku 400. rocznicy śmierci Szekspira brytyjski wydawca Hogarth Press zaprosił do współpracy bestsellerowych pisarzy. Powierzył im opowiedzenie na nowo najbardziej znanych dzieł wielkiego dramaturga. Owocem ich pracy i talentów literackich jest kolekcja współczesnych powieści, które zostaną wydane w kilkunastu językach na całym świecie.
Autorzy biorący udział w projekcie:
ZIMOWA OPOWIEŚĆ: Jeanette Winterson
KUPIEC WENECKI: Howard Jacobson
POSKROMIENIE ZŁOŚNICY: Anne Tyler
BURZA: Margaret Atwood
MAKBET: Jo Nesbø
OTELLO: Tracy Chevalier
HAMLET: Gillian Flynn
*

_______________________________________________________________________________
tytuł: Przepaść czasu. Zimowa opowieść (The Gap of Time. Winter’s Tale)
autor: Jeanette Winterson
tłumaczenie: Anna Gralak
wydawnictwo: Dolnośląskie
data wydania: 18 listopada 2015 r.
liczba stron: 312 

Zimowa opowieść. Przepaść czasu [Jeanette Winterson]  - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE Zimowa opowieść. Przepaść czasu [Jeanette Winterson]  - KLIKAJ I SłUCHAJ ONLINE

Powiązane tytuły

0 komentarzy

Cieszę się, że tu jesteś, bo to dla mnie mobilizacja do dalszego pisania.
Dziękuję również za Twój komentarz. Może to być początek ciekawej rozmowy (: